Median düşdü, qiymətlər düşmədi: avtomobil bazarında «struktur effekti» nədir?

2026-cı ilin iyulunda Azərbaycan avtomobil bazarında elan qiymətlərinin medianı 17 min AZN təşkil edib — iyunla müqayisədə 900 manat və ya 5 faiz aşağı. Rəqəm Azərbaycan Qiymətləndiricilər Palatasına (AQP) məxsusdur və navigator.az tərəfindən 18 avqust 2026-da dərc olunub. Amma hesabatın əsas mesajı başqadır: bu enmə ucuzlaşma deyil.

İki fərqli indeks

AQP-nin dəyişən struktur üzrə indeksi iyulda 98.3, iyunda 103.5 olub. Marka və modellərin bazardakı çəkisi sabit saxlanıldıqda isə indeks 103.1, eyni model və buraxılış ili üzrə müqayisədə 103.3 təşkil edib. Yəni real qiymət dəyişməsi cəmi 0,2-0,4 faiz intervalındadır. Səbəb: iyulda təklifdə aşağı və orta qiymətli, nisbətən köhnə avtomobillərin payı artıb, premium seqmentin payı azalıb — bu, xam medianı aşağı çəkib.

Hedonik model nə deyir

AQP-nin iyul modeli 25 mindən artıq müşahidə və ən aktiv 120 marka-model üzərində qurulub, izahetmə qabiliyyəti 93,3 faizdir. Ən güclü amillər:

hər əlavə istismar ili qiyməti orta hesabla 6,1 faiz azaldır;
yürüşün təsiri daha zəifdir — hər əlavə min kilometr 0,0256 faiz, 50 min kilometr təxminən 1,27 faiz;
mexaniki transmissiya avtomatla müqayisədə orta hesabla 6,3 faiz aşağı qiymətləndirilir;
təmir edilmiş qəza tarixçəsi 5,2 faiz dəyər itkisi, təmir olunmamış zədə isə təxminən 21 faiz (15,8 faiz təmir ekvivalenti + 5,2 faiz qalıq itki) deməkdir.

Eyni effekt bizim kataloqda

Prayk-ın «Avtomobillər» bölməsində 12 sentyabr 2026 tarixinə 21 988 elan var və ümumi median 13 600 AZN-dir. Buraxılış ilinə görə ayıranda mənzərə dəyişir:

1999 və daha köhnə — median 5 500 AZN (3 471 elan);
2000-2009 — 10 300 AZN (6 491 elan);
2010-2019 — 19 500 AZN (7 971 elan);
2020 və daha yeni — 34 000 AZN (3 005 elan).

Qonşu yaş qrupları arasındakı fərq iki dəfəyə yaxındır. Ona görə təklifdə köhnə avtomobillərin payı bir neçə faiz artan kimi «ümumi median» aşağı düşür, halbuki heç bir konkret avtomobil ucuzlaşmır. Praktik nəticə sadədir: öz avtomobilinizi ümumi medianla deyil, eyni model və eyni buraxılış ili ilə müqayisə edin — «Nə qədər dəyər?» kalkulyatoru məhz bunu edir, bazar qiymətləri bölməsində isə marka-model kəsiyini görmək olar.

Mənbə: navigator.az, 18 avqust 2026 (AQP məlumatı). Bax həmçinin: avtomobillərdə 3-5 faiz artım gözləntisi.