Benzin və dizel avtomobillər ucuzlaşacaqmı? 2035 və 2060 planı nə vəd edir

navigator.az-ın yazdığına görə, Azərbaycanda daxili yanma mühərrikli (DYM) minik avtomobilləri mərhələli şəkildə istismardan çıxarılacaq. Bu, «Azərbaycanın Uzunmüddətli Aşağıkarbonlu İnkişaf Strategiyası» sənədində öz əksini tapıb: 2035-ci ilədək DYM donanmasının ilkin olaraq azaldılması və elektromobillərin payının artırılması, 2060-cı ilə qədər isə sərnişin avtomobil parkında elektrik və digər alternativ enerji ilə işləyən nəqliyyat vasitələrinin payının 100%-ə çatdırılması planlaşdırılır.

Nəqliyyat məsələləri üzrə ekspertin bildirdiyinə görə, hazırda benzin və dizel mühərrikli avtomobillərin sayı digər nəqliyyat vasitələrindən xeyli çoxdur və bunun əsas səbəbi alternativ avtomobillərin hələ kütləvi və əlçatan olmamasıdır. Ekspert vurğulayıb ki, adi sürücünü maşının mühərrik növü deyil, onun hərəkət etməsi, gündəlik ehtiyacları ödəməsi maraqlandırır.

Avropa təcrübəsi və Azərbaycanın yanaşması

Mənbənin verdiyi məlumata görə, təxminən 2-3 il əvvəl Avropa ölkələrinin bir çoxu 2035-ci ilə qədər benzin və dizel mühərrikli avtomobillərdən imtina qərarı qəbul etmişdi, lakin sonradan bu qərara dəyişikliklər edilib — bir sıra avtomobil istehsalçıları və istehlakçılar bu addıma birmənalı yanaşmayıb. Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycan da dünyanın bir parçası olaraq bu prosesə qoşulub və Maliyyə Nazirliyinə Baş nazir tərəfindən tapşırıq verilib ki, dövlət stimullaşdırıcı addımları özündə ehtiva edən plan hazırlansın.

Ekspert həmçinin qeyd edib ki, elektromobillərə münasibət dünyada hələ də birmənalı deyil — litium batareyaların utilizasiyası açıq məsələ olaraq qalır və bu sahədə xüsusi poliqonların mövcudluğu sualı aktualdır. O, həmçinin diqqət çəkib ki, bazarın yalnız bir ölkənin — Çinin — istehsalına fokuslanması düzgün yanaşma deyil, çünki bunun uzunmüddətli nəticələri hələ tam aydın deyil.

«Qiymət düşəcək» qorxusuna ehtiyac varmı

Ekspertin fikrincə, bəzi avtomobil dilerləri və alverçilər bu prosesi istifadə edərək insanları qorxuda bilər ki, guya 2035-ci ilə qədər DYM avtomobillər dəyərini itirəcək. Lakin o vurğulayıb ki, əslində belə bir təhlükə yoxdur: proses 2060-cı ilə qədər davam edəcək və 2050-ci ildə belə, öz avtomobilinə sahib şəxs onu rahat şəkildə idarə edə biləcək. Ekspert əlavə edib ki, infrastruktur məsələsi — ölkə üzrə elektrik avtomobillərin şarj sistemi — hələ qurulmayıb, bölgələrdə vəziyyət isə xüsusilə zəifdir, bu da real keçidin sürətinə birbaşa təsir edəcək amildir.

Prayk-da nə görünür

Hazırkı bazar kəsiyinə baxsaq, Prayk kataloqunda «Avtomobillər» bölməsində 53 803 elan dərc olunub, median təklif qiyməti isə 14 200 AZN təşkil edir. Bundan əlavə, ehtiyat hissə və aksesuar elanlarının sayı 28 100-dür — bu da göstərir ki, mövcud DYM parkının saxlanması və təmiri üçün bazar hələ aktiv fəaliyyətdədir. Strategiyada nəzərdə tutulan uzunmüddətli keçid (2035-2060) bu rəqəmlərin yaxın gələcəkdə kəskin dəyişəcəyini göstərmir.

Alıcı və satıcı üçün praktik nəticə

Mövcud məlumatlara əsasən, DYM avtomobil sahibləri üçün təcili satış və ya qiymət endirimi zərurəti yoxdur — proses onilliklər üzrə planlaşdırılıb və stimullaşdırıcı mexanizmlər hələ hazırlanma mərhələsindədir. Satış və ya alış qərarı verməzdən əvvəl bazarın cari vəziyyətini izləmək məqsədəuyğundur. Mövcud təklifləri Avtomobillər bölməsində, ehtiyat hissələri isə Ehtiyat hissələri kateqoriyasında nəzərdən keçirmək mümkündür.

Mənbə: navigator.az, 2026.