Evin icbari sığortası: yeni konsepsiya nə vəd edir və kataloqdakı çıxarış rəqəmi nə deyir?

Azərbaycanda daşınmaz əmlakın icbari sığortası üzrə yeni konsepsiya hazırlanıb. navigator.az-ın «Kaspi» qəzetinə istinadən dərc etdiyi materialda Mərkəzi Bankın baş direktoru Vüsal Qurbanovun açıqlamasına görə, əsas hədəf katastrofik riskləri düzgün qiymətləndirmək və hadisə zamanı daha adekvat ödəniş təmin etməkdir. Yeniliyin mahiyyəti: sığorta məbləği artıq hamı üçün vahid standartla deyil, əmlakın parametrlərinə, kvadratmetrə və əraziyə görə formalaşacaq.

Bu gün vəziyyət necədir

Sığorta eksperti İlkin Nəcəfovun sözlərinə görə, bazarın əhatə dairəsi 10 faizdən aşağıdır — «Bakıdakı hər yüz evdən heç onu belə icbari qaydada sığortalanmayıb». Səbəb kimi işləməyən cərimə mexanizmi göstərilir: avtomobil sığortasında hər 20 gündən bir 50 manat cərimə tətbiq olunduğu üçün icra səviyyəsi yüksəkdir. Ekspert xatırladır ki, mövcud təminat dar deyil — yanğın, partlayış, ildırım, daxili subasma və ya qonşudan sızma, üçüncü şəxslərin qərəzli hərəkətləri; predmetə əsas konstruksiyalar, qapı-pəncərə, tavan, döşəmə və daxili təmir daxildir. Köhnə qaydanın əsas qüsuru isə vahid məbləğ idi: «Hövsanda 70 min manatlıq bir otaqlı ev»lə «Gənclikdəki 10 milyonluq villa» eyni 50 manat ödəyib eyni 25 min manatlıq təminat alırdı.

Əsas əngəl: çıxarışsız əmlak

Əmlak eksperti Elnur Fərzəliyev deyir ki, qanunvericiliyə görə sığorta üçün mülkiyyət hüququnu təsdiqləyən sənəd tələb olunur, ölkədə isə yüz minlərlə çıxarışsız əmlak var; yalnız sənədli evlərə məcburiyyət tətbiqi «ikitirəlik» yaradar. O həm də qeyd edir ki, son beş ildə Bakı və Abşeronda satılan sənədli mənzillərin 60 faizdən çoxu ipoteka və ya kreditlə alındığı üçün müqavilə müddətində onsuz da sığortalanır.

Bu problemin miqyasını elan datası da göstərir. 12 sentyabr 2026 tarixinə Prayk-ın «Mənzil» kateqoriyasında çıxarış sahəsi doldurulmuş elanların 20 850-də çıxarış var, 11 217-də yoxdur — yəni sahəni dolduranların təxminən 35 faizi sənədsiz mənzil təklif edir (daha 6 786 elanda bu sahə ümumiyyətlə qeyd olunmayıb).

Alıcı və ev sahibi üçün nə demək

• Alıcısınızsa, elanda çıxarışın qeyd olunması təsadüfi detal deyil: ipoteka, sığorta və gələcək satış bu sənədə bağlıdır. Filtrlərdə bu göstərici var — istifadə edin.
• Kirayə verirsinizsə, ekspertin qeydi vacibdir: sığorta hadisələri daha çox kirayə verilən evlərdə baş verir və sığortasız halda iş məhkəməyə qədər uzanır.
• Satıcısınızsa, sənəd vəziyyətini elanda açıq yazmaq alıcı ilə vaxt itkisini azaldır.

Mənbə: navigator.az, 24 aprel 2026 («Kaspi» qəzetinin materialı).