Kamen (təbii daş): növləri, istifadəsi və qiyməti necə yaranır

«Kamen» rus dilindəki «камень» sözündən gəlir və Azərbaycanda üzlük, döşəmə, pilləkən, fasad və abidə üçün işlədilən təbii daşın gündəlik adıdır. Əsas növlər qranit, mərmər, travertin, yerli əhəngdaşı (Abşeronda «mişar daşı»), kvarsit, şist və bazaltdır; onlar bərklik, su udma və turşuya davamlılıq baxımından ciddi fərqlənir. Ona görə daşı əvvəlcə işlənəcəyi yerə görə, sonra qiymətə görə seçmək lazımdır. Qiymət adətən m² üçün verilir və daşın növündən başqa qalınlıq, səth emalı, kəsim və quraşdırmadan formalaşır.

Qısa cavab: 22 sentyabr 2026 tarixinə Prayk-ın «Tikinti materialları» bölməsində başlığında «mərmər» olan 49, «qranit» olan 30 elan var; siyahılar qismən üst-üstə düşür, çünki bir çox satıcı «mərmər və qranit»i bir elanda təklif edir. Qiyməti yazılmış 30 mərmər elanının mediani 75 AZN-dir (yarısı 23–98 AZN), 21 qranit elanının mediani da 75 AZN-dir (yarısı 20–85 AZN). Mərmər elanlarının hamısı Bakıdadır; qiymət çox vaxt m² üçündür, amma vahidi hər elanda yoxlayın.

Təbii daşın növləri: nə ilə fərqlənir?

Üç göstərici həlledicidir. Bərklik Mohs şkalası ilə ölçülür (1-dən 10-a qədər cızılmaya davamlılıq; şüşə təxminən 5,5-dir). Su udma daşın nə qədər nəm hopdurduğunu göstərir — nə qədər çox hopdurursa, ləkəyə və şaxtaya bir o qədər həssasdır. Turşuya münasibət isə tərkibində kalsit olan daşların limon, sirkə və bəzi təmizləyicilərdən matlaşıb-matlaşmadığını göstərir.

Diqqət: «süni kvars» (kvars qırıntısı və qatrandan presslənmiş aqlomerat) və mərmər görünüşlü keramoqranit təbii daş deyil. Onlar da yaxşı materiallardır, amma qiyməti, baxımı və zəmanət şərtləri fərqlidir — elanda materialın dəqiq adını soruşun.

Prayk-da təbii daş: elan sayı və qiymətlər

Rəqəmləri oxuyarkən üç məqamı nəzərə alın. Birincisi, mərmər elanlarının 19-u qiymətsizdir — satıcı qiyməti ölçü, qalınlıq və emala görə fərdi deyir, bu da daş bazarı üçün adi haldır. İkincisi, kafel, plitə və üzlük materialları bölməsinin 15 AZN-lik mediani keramik plitə və dekorativ panelləri də əhatə edir, ona görə təbii daşla birbaşa müqayisə üçün deyil. Üçüncüsü, yerli əhəngdaşı kataloqda demək olar ki, görünmür: «mişar» sözü ilə axtarış tikinti materiallarında daş elanı qaytarmadı, «daş» sözü ilə tapılan 55 elanın xeyli hissəsi isə «daş yunu» izolyasiya panelləri, beton və qarışıqlardır. Mişar daşı və Abşeron əhəngdaşından üzlük axtarırsınızsa, tikinti blokları və kərpic bölməsinə baxın və karxana ilə işləyən satıcılarla birbaşa danışın.

m² qiyməti nədən asılıdır?

• Növ və çeşid. Eyni növ daxilində də qiymət rəngin və naxışın nadirliyinə, mənşə ölkəsinə görə dəfələrlə dəyişə bilər.
• Format. Hazır ölçülü plitə (məsələn, 30×60 və ya 60×60 sm) adətən slabdan — bütöv böyük lövhədən — ucuz başa gəlir. Slab mətbəx səthi, pilləkən və pəncərə altlığı kimi fərdi kəsimlər üçündür.
• Qalınlıq. 2 və 3 sm-lik lövhə arasında həm qiymət, həm də çəki fərqi var; döşəmə, pilləkən və açıq hava üçün daha qalın lövhə seçilir.
• Səth emalı. Cilalı (parlaq), hond (mat), fırçalanmış (yumşaq teksturalı) və alovla emal olunmuş (kobud, sürüşməyən) səthlərin qiyməti və işlənmə yeri fərqlidir.
• Kəsim və kənar emalı. Faska, yumru kənar, lavabo və ya ocaq üçün deşik adətən xətti metr və ya ədədlə ayrıca hesablanır.
• Quraşdırma. Usta haqqı, yapışqan və alt səthin hazırlanması daşın qiymətinə daxil deyil.
• Ehtiyat. Kəsim zamanı itki üçün sahəyə 10–15 % əlavə edin; mürəkkəb planlı otaqda və diaqonal düzümdə ehtiyat daha çox olmalıdır.

Hesab nümunəsi: 12 m² eyvan döşəməsi üçün 12 × 1,1 = 13,2 m², yəni təxminən 13,5 m² sifariş verin. Satıcıdan dörd sətri ayrıca soruşun: daşın m² qiyməti, kəsim və kənar emalı, quraşdırma, çatdırılma. Yalnız «m² neçəyədir?» sualı ilə müqayisə aparsanız, fərqli şeyləri müqayisə edəcəksiniz.

Hansı işə hansı daş?

Fasad

Açıq havada su udma və şaxtaya davamlılıq birinci gəlir. Qranit və bazalt demək olar ki, qayğı istəmir; travertin və əhəngdaşı gözəl görünür, amma su itələyici hopdurma ilə qorunmalıdır, əks halda ağ duz ləkələri və qaralma yarana bilər. Fasad üzlüyü mexaniki bərkitmə (anker) tələb edə bilər — işi fasad ustalarına tapşırın.

Döşəmə və pilləkən

Çox gəzilən yerdə (dəhliz, giriş, pilləkən) qranit və kvarsit cızılmaya ən davamlıdır; mərmər zamanla parıltısını itirir. Pilləkən və açıq hava üçün cilalı yox, mat və ya fırçalanmış səth seçin — yaş cilalı daş sürüşkən olur.

Mətbəx səthi

Təbii daşlar arasında qranit istiyə, bıçağa və ləkəyə davamlılığı ilə seçilir; mərmər limon, pomidor və şərabdan matlaşır. Ağ daş istəyirsinizsə, kvarsiti mərmərdən ayırmağı bacarın — aşağıdakı turşu testi bunun üçündür.

Vanna otağı və daxili divar

Burada yük az, estetika çoxdur — mərmər və travertin yerindədir. Quraşdırmadan sonra hopdurma edin və turşulu kafel təmizləyicilərindən istifadə etməyin.

Həyət, bağ və hovuz ətrafı

Bazalt, qranit və fırçalanmış travertin sürüşməni azaldır. Şist laylı olduğu üçün cığır və dekor üçün yaxşıdır, amma şaxtada layları qopa bilər.

Abidə

Açıq havada onilliklərlə duracaq işdə qranit mərmərdən davamlıdır — yağış və hava çirklənməsi mərməri tədricən aşındırır. Daş emalı ilə məşğul olan ustalar mərmər işləri bölməsindədir.

Alışdan əvvəl yoxlama: 7 addım

1. Bütün miqdarı eyni partiyadan, bir dəfəyə alın — sonradan alınan partiyanın rəngi fərqlənə bilər.
2. Slabı şəkildə yox, anbarda bütöv görün: damarların və ləkələrin yerləşməsi kəsim planına təsir edir.
3. Su testi: səthə bir neçə damla su tökün. Su bir neçə dəqiqəyə hopub tünd ləkə qoyursa, daş məsaməlidir və hopdurma tələb edir.
4. Turşu testi — yalnız kiçik qırıntıda: limon suyu mərmər və əhəngdaşında mat ləkə buraxır, qranit və kvarsitdə buraxmır. Bu, mərmərin «qranit» və ya «kvarsit» adı ilə satılmasını tutmağa kömək edir.
5. Çat və doldurmaları yoxlayın: lövhəni işığa tutun. Qatranla doldurulmuş məsamə (xüsusən travertində) normaldır, amma çat lövhənin bütün qalınlığından keçməməlidir.
6. Qalınlığı bir neçə nöqtədə ölçün, kənarlarda qopma axtarın.
7. Materialın tam adını, mənşəyini və səth emalını yazılı istəyin — xüsusən keramoqranit və süni kvarsla qarışıq satılan yerlərdə.

Bəyəndiyiniz daşın adını bilmirsinizsə, fotosu kifayətdir: Prayk-da şəkillə axtarış ona oxşar elanları göstərir. Lazım olan növ hələ yoxdursa, axtarış agenti yeni elan düşən kimi xəbər verəcək.

Baxım: təbii daş illərlə necə qorunur?

• Hopdurma (impreqnasiya). Məsaməli daşları (mərmər, travertin, əhəngdaşı) quraşdırmadan sonra və vaxtaşırı xüsusi hopdurucu ilə işləyin. Tezliyi istehsalçının təlimatı və istifadə intensivliyi müəyyən edir; su testi hopdurmanın zəiflədiyini göstərir.
• Yumşaq təmizlik. pH-neytral vasitə işlədin. Sirkə, limon, xlorlu və abraziv tozlar mərmər və əhəngdaşını korlayır.
• Ləkəni gözlətməyin. Şərab, qəhvə, yağ dərhal silinməlidir — məsaməyə hopduqdan sonra çıxarmaq çətinləşir.
• Açıq havada nəm. Fasad və hasarda ağ duz ləkələri divarın içindən gələn nəmdən yaranır; drenaj və su itələyici emal bunu azaldır.
• Cızıqdan qoruyun. Mərmər döşəmədə giriş qapısının ağzına xalça, mebel ayaqlarına keçə qoyun.

Tez-tez verilən suallar

Mərmər, yoxsa qranit — hansı daha davamlıdır?

Qranit (Mohs üzrə 6–7) mərmərdən (3–4) xeyli bərkdir, turşuya davamlıdır və az su hopdurur, ona görə mətbəx, pilləkən, açıq hava və abidə üçün daha davamlıdır. Mərmər yumşaq və turşuya həssasdır, amma daxili divarda, vanna otağında və az gəzilən döşəmədə gözəl və uzunömürlüdür.

Bakıda təbii daşın m² qiyməti neçəyədir?

22 sentyabr 2026 tarixinə Prayk-da qiyməti yazılmış mərmər elanlarının mediani 75 AZN-dir (yarısı 23–98 AZN), qranit elanlarının mediani də 75 AZN-dir (yarısı 20–85 AZN). Qiymət daşın növündən, qalınlığından, səth emalından və kəsimdən asılıdır, quraşdırma və çatdırılma isə adətən ayrıca hesablanır.

Travertin ilə mişar daşı arasında fərq nədir?

Hər ikisi əhəngdaşı ailəsindəndir. Travertin isti bulaq çöküntüsündən yaranan, xarakterik məsamələri olan daha sıx daşdır və plitə kimi cilalanır və ya fırçalanır. Abşeronun mişar daşı isə yumşaq, yüngül və çox məsaməli əhəngdaşıdır, əsasən divar hörgüsü və fasad üçün blok kimi kəsilir. Hər ikisi su itələyici hopdurma tələb edir.

Mətbəx səthi üçün hansı təbii daş uyğundur?

Qranit və kvarsit — hər ikisi bərkdir, istiyə və turşuya davamlıdır. Mərmər mətbəxdə limon, pomidor və şərabdan mat ləkələr alır; onu seçirsinizsə, bu «patinanı» qəbul etməli və səthi mütəmadi hopdurmalısınız.

Təbii daşa necə qulluq edilir?

Məsaməli daşları vaxtaşırı hopdurucu ilə işləyin, pH-neytral vasitə ilə yuyun, sirkə, limon və abraziv tozdan çəkinin, tökülən maye və yağı dərhal silin. Su damlası səthə tez hopmağa başlayırsa, hopdurmanı təzələmək vaxtıdır.

Mənbə və metodologiya

Elan sayları və qiymətlər Prayk-ın açıq API-sindən 22 sentyabr 2026-da götürülüb: «Tikinti materialları» bölməsində (bütün alt bölmələrlə) başlığında «mərmər», «qranit», «daş» və «mişar» sözləri olan elanlar, həmçinin «Kafel, plitələr və üzlük materialları» alt bölməsi bütövlükdə. Median və «elanların yarısı» (25–75-ci faizlər) yalnız AZN ilə qiyməti yazılmış elanlardan hesablanıb; qiymət m², ədəd və ya xidmət üçün ola bilər, ona görə rəqəmlər istiqamətdir. Bərklik dəyərləri Mohs şkalası üzrə ümumi geoloji məlumatdır; konkret partiyanın göstəricilərini satıcının texniki sənədindən soruşun. Təbii daşın seçimi və baxımı üzrə əlavə məlumat: Natural Stone Institute (təbii daş sənayesinin beynəlxalq assosiasiyası).