Miqalka (sayrışan işıq): şəxsi avtomobilə nə olar, nə olmaz

Miqalka rus dilindəki «мигалка» sözündən gələn danışıq terminidir: avtomobilin damına, barmaqlığına və ya salonuna quraşdırılan sayrışan (yanıb-sönən) işıq siqnalı. Qırmızı və göy miqalka polis, təcili tibbi yardım və yanğınsöndürmə kimi operativ xidmətlərin nişanıdır. «Yol hərəkəti haqqında» Qanuna görə belə siqnalları müvafiq icazə olmadan şəxsi avtomobilə quraşdırmaq olmaz, İnzibati Xətalar Məcəlləsi isə buna görə cihazın müsadirəsi ilə 500–800 AZN cərimə nəzərdə tutur.

Qısa cavab: qırmızı və göy sayrışan işıq, çoxavazlı səs siqnalı yalnız üstün keçid hüququ olan operativ nəqliyyat vasitələrinə aiddir və xüsusi qeydiyyat tələb edir (Qanunun 74-cü maddəsi). Narıncı və sarı sayrışan işıq yol tikintisi, təmiri və təmizliyi aparan xüsusi texnika üçündür və üstünlük vermir. Şəxsi avtomobildə xarici işıq cihazlarının sayı, rəngi və iş rejimi zavod konstruksiyasına uyğun olmalıdır. 22 sentyabr 2026 tarixinə Prayk-ın «Avtomobil işıqları» bölməsində 593 elan var; son elanların median qiyməti 100 AZN-dir.

Miqalka nədir və hansı növləri var?

Gündəlik danışıqda «miqalka» deyəndə bir neçə fərqli cihaz nəzərdə tutulur. Onların hüquqi statusu da fərqlidir, ona görə əvvəlcə hansından danışdığınızı dəqiqləşdirin:

Tədbirlər üçün disko-stroboskop da bəzən «miqalka» adlanır, amma o, avtomobil qaydalarına aid deyil. Bu bələdçi avtomobildəki sayrışan işıqlardan bəhs edir.

Qanun nə deyir?

Qırmızı və göy işıq — yalnız operativ xidmətlər üçün

«Yol hərəkəti haqqında» Qanunun 74-cü maddəsinə görə üstün keçid hüququ olan operativ nəqliyyat vasitələrinin xüsusi səs siqnalı və sayrışan işıq siqnalı olmalıdır. Belə avtomobil qırmızı və ya göy sayrışan işıq və xüsusi səs siqnalı ilə yaxınlaşanda digər sürücülər sağa dönmə göstəricisini yandırmalı, zolağı boşaltmalı və ya yol kənarına yaxınlaşmalı, lazım gələrsə dayanmalıdır.

• Xüsusi qeydiyyat: xüsusi səs və işıq siqnalları quraşdırılmış nəqliyyat vasitələri müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarında xüsusi qeydiyyatdan keçməlidir; quraşdırmaya yalnız qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda icazə verilir (74-cü maddə, VI hissə).
• Digər avtomobillərə qadağa: dövlət standartları ilə müəyyən edilmiş rəng-qrafika sxemlərindən, gücü dəyişən işıqlardan və avazı dəyişən çoxavazlı siqnallardan digər nəqliyyat vasitələrinin istifadəsi qadağandır (IV hissə).
• Məsuliyyət sahibindədir: icazəsiz belə siqnallarla, antiradarla və ya operativ xidmətlərin rənglənmə sxemi ilə təchiz olunmuş avtomobilin sahibi qanunvericiliklə müəyyən edilmiş məsuliyyət daşıyır (VII hissə).

Narıncı və sarı mayak — xəbərdarlıqdır, üstünlük deyil

Həmin maddənin V hissəsinə görə narıncı və ya sarı sayrışan işıq quraşdırılmış xüsusi nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri yolda tikinti, təmir və ya təmizlik işləri görərkən, təhlükəsizliyi təmin etmək şərtilə, nişanların və nişanlama xətlərinin tələblərindən kənara çıxa bilərlər. Narıncı və ya sarı işartı hərəkətdə üstünlük vermir — yalnız təhlükə barədə xəbərdarlıq edir. Yəni bu mayak iş aparan texnika üçündür, şəxsi minik avtomobili üçün yox.

Cərimə və müsadirə

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 342.9-cu maddəsinə görə nəqliyyat vasitəsinin müvafiq icazə olmadan xüsusi (çoxavazlı) səs və ya sayrışan işıq siqnalları, operativ xidmətlərin rənglənmə sxemləri, yazıları və tanınma nişanları ilə təchiz edilməsinə görə cihaz müsadirə edilməklə 500–800 AZN cərimə tətbiq olunur. Eyni maddə antiradarı və qeydiyyat nişanını gizlədən örtükləri də əhatə edir. Məcəllənin 96.1.5-ci maddəsinə görə belə pozuntunu yerində aradan qaldırmaq mümkün olmadıqda sürücü nəqliyyat vasitəsini idarə etməkdən kənarlaşdırıla bilər. Məbləğlər məcəllənin rəsmi mətnindən götürülüb; dəyişiklik ola bilər, son redaksiyanı yoxlayın.

Əlavə LED və stroboskoplar: nasazlıq siyahısı

Qanunun 1 saylı Əlavəsi istismarı qadağan edilən nasazlıqları sadalayır. «Xarici işıq cihazları» bölməsinə görə bu hallar nasazlıq sayılır:

• xarici işıq cihazlarının sayı, tipi, rəngi, yerləşməsi və iş rejimi avtomobilin konstruksiyasına uyğun deyil;
• sayrışan işıqlar standartın tələblərinə uyğun qurulmayıb;
• işıq cihazında onun tipinə uyğun olmayan işıqyayıcı istifadə olunur;
• avtomobilin qabağında qırmızı, arxasında ağ işıq cihazı qurulub (geri hərəkət fənərləri və qeydiyyat nişanının işıqlandırılması istisnadır).

Bir istisna var: istehsaldan çıxarılmış modellərdə başqa marka və modelin xarici işıq cihazlarını quraşdırmağa yol verilir. Qanunun 37-ci maddəsinə görə sürücü yola çıxmazdan əvvəl avtomobilin texniki sazlığını yoxlamalıdır — zavod konstruksiyasında olmayan sayrışan işıq bu tələblə ziddiyyət təşkil edə bilər.

Şəxsi avtomobil üçün nə almaq düzgündür?

Qanuni və faydalı seçim — zavod dizaynına uyğun işıq hissələri və məcburi təhlükəsizlik dəsti. Prayk kataloqundakı mənzərə belədir:

«Avtomobil işıqları» elanlarının 61 faizi Bakıdandır; ön sıradakı elanlar LED stop fənərləri, fara dəstləri və gündüz işıqlarıdır. Lazım olan hissənin adını bilmirsinizsə, şəklini çəkib şəkillə axtarış edin — Prayk oxşar hissələri tapacaq. «Qəza dayanma nişanı» Qanunun 1 saylı Əlavəsində «yanıb-sönən qırmızı fənər» kimi göstərilib: bu, yola qoyulan xəbərdarlıq vasitəsidir, avtomobilin damına bərkidilən mayak deyil. Kataloqdakı dəstlər arasında işıqqaytarıcı xəbərdarlıq üçbucaqları da var.

Alanda və satanda nəyə diqqət etməli?

• İşlənmiş avtomobil alırsınızsa: barmaqlıqda, güzgülərdə və ya salonda sonradan qoyulmuş sayrışan işıq, çoxavazlı sirena varsa, satıcıdan sökülməsini istəyin — qanun məsuliyyəti avtomobilin sahibinə aid edir. Digər yoxlamalar üçün: Maşın almazdan əvvəl yoxlama.
• İşıq hissəsi alırsınızsa: elanda model, il və tərəf (sağ/sol) yazılmalıdır; «universal» işıqlar sizin modelinizin konstruksiyasına uyğun olmaya bilər.
• Satırsınızsa: hissənin hansı modelə uyğun olduğunu, orijinal və ya analoq olduğunu dəqiq yazın — alıcı qanuni quraşdırma üçün məhz bunu axtarır. Bütün Avtomobillər bölməsi bir yerdədir.
• İş texnikası üçün narıncı mayak: evakuator və ya yol texnikası kimi xüsusi nəqliyyat vasitəsi üçün mayak lazımdırsa, quraşdırmazdan əvvəl Dövlət Yol Polisindən rəsmi məlumat alın.

Tez-tez verilən suallar

Şəxsi avtomobilə qırmızı-göy miqalka quraşdırmaq olarmı?

Xeyr. «Yol hərəkəti haqqında» Qanunun 74-cü maddəsinə görə xüsusi səs və işıq siqnalları yalnız qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda quraşdırılır və avtomobil xüsusi qeydiyyatdan keçməlidir. İcazəsiz quraşdırmaya görə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 342.9-cu maddəsi cihazın müsadirəsi ilə 500–800 AZN cərimə nəzərdə tutur.

Narıncı mayak da qadağandırmı?

Qanun narıncı və sarı sayrışan işığı yol tikintisi, təmiri və təmizliyi aparan xüsusi nəqliyyat vasitələri üçün nəzərdə tutur və bu işıq üstünlük vermir. Şəxsi avtomobildə xarici işıq cihazları zavod konstruksiyasına uyğun olmalıdır, ona görə narıncı mayak qoymazdan əvvəl Dövlət Yol Polisindən dəqiqləşdirin.

Barmaqlığa LED stroboskop qoymaq olarmı?

Zavod konstruksiyasında olmayan sayrışan işıq risklidir: Qanunun 1 saylı Əlavəsinə görə işıq cihazlarının sayı, rəngi və iş rejimi konstruksiyaya uyğun olmalıdır, 74-cü maddə isə gücü dəyişən işıqlardan digər avtomobillərin istifadəsini qadağan edir. İcazəsiz sayrışan işıq siqnalına görə 342.9-cu maddə ilə cərimə tətbiq olunur.

Avtomobildə hansı təhlükəsizlik avadanlığı olmalıdır?

«Yol hərəkəti haqqında» Qanunun 1 saylı Əlavəsinə görə minik avtomobilində ilk tibbi yardım qutusu, odsöndürən və qəza dayanma nişanı (yanıb-sönən qırmızı fənər) olmalıdır. Bunlar olmadıqda avtomobilin istismarı qadağan edilən nasazlıq sayılır.

Miqalkalı operativ avtomobil yaxınlaşanda nə etməliyəm?

Qırmızı və ya göy sayrışan işıq və xüsusi səs siqnalı ilə yaxınlaşan avtomobilə yol verin: sağa dönmə göstəricisini yandırın, zolağı boşaldın və ya yol kənarına yaxınlaşın, lazım gələrsə dayanın (Qanunun 74-cü maddəsinin III hissəsi).

Mənbə və metodologiya

Hüquqi məlumatlar 22 sentyabr 2026 tarixində rəsmi mətnlərdən yoxlanılıb: «Yol hərəkəti haqqında» Qanun (37-ci və 74-cü maddələr, 1 saylı Əlavənin «Xarici işıq cihazları» və «Konstruksiyanın digər ünsürləri» bölmələri), İnzibati Xətalar Məcəlləsi (342.9 və 96.1.5-ci maddələr). Konkret avtomobil və cihaz üçün rəsmi cavabı Dövlət Yol Polisi verir. Bu məqalə ümumi məlumatdır, hüquqi məsləhət deyil.

Prayk rəqəmləri 22 sentyabr 2026 tarixində açıq kataloqdan götürülüb: «Avtomobil işıqları» bölməsində 593 elan (median və aralıq ən təzə 300 elandan AZN ilə olan 299 qiymətə əsaslanır), «Avtomobilçi dəstləri» bölməsində 17 elan (hamısı nəzərə alınıb).