Saniyəölçən: idman və laboratoriya üçün necə seçilir, neçəyədir

Saniyəölçən (sekundomer) seçimi onun nə üçün lazım olduğundan asılıdır. Məşqdə dövrə vaxtını ölçmək üçün 0,01 saniyə həll qabiliyyətli və bir neçə aralıq nəticə yaddaşı olan sadə rəqəmsal model kifayətdir; məktəb və laboratoriya təcrübələri üçün isə iri ekran, etibarlı düymə, geri sayma funksiyası və lazım olduqda kalibrlənmə sənədi vacibdir. Unutmayın: əl ilə ölçmədə əsas xəta cihazdan yox, insanın reaksiya vaxtından gəlir.

Qısa cavab: 22 sentyabr 2026 tarixinə Prayk-da «saniyəölçən» sözü keçən 28 elan var; median qiymət 65 AZN, yarısı 29–121 AZN aralığındadır. Sadə plastik idman saniyəölçənləri 6–10 AZN, 100 nəticə yaddaşlı model 26,8 AZN-dir. Saniyəölçən üçün ayrıca bölmə yoxdur; ən yaxın bölmə «Ölçmə alətləri»dir (216 elan, median 38 AZN).

Saniyəölçənin hansı növləri var?

ABŞ Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutunun (NIST) saniyəölçənlərin kalibrlənməsinə dair bələdçisinə görə, rəqəmsal saniyəölçənlərdə 0,01 s həll qabiliyyəti adi haldır, bəzi cihazlarda 0,001 s olur, mexaniki saniyəölçənlərdə isə adətən 0,2 s. Eyni bələdçidə göstərilən normalarda mexaniki saniyəölçən üçün sutkada 15 saniyəyə qədər yayınmaya icazə verilir, kvars modellər üçün tələblər isə daha sərtdir.

Həll qabiliyyəti və dəqiqlik: fərq nədir?

Ekranda yüzdə bir saniyənin görünməsi ölçmənin o qədər dəqiq olması demək deyil. Həll qabiliyyəti cihazın göstərə bildiyi ən kiçik vaxt addımıdır. Dəqiqlik isə vaxt bazasının — kvars rezonatorunun — nə qədər düz getdiyidir və adətən «sutkada ± N saniyə» kimi yazılır. NIST bələdçisində nümunə kimi göstərilən saniyəölçənin spesifikasiyası sutkada 5 saniyədir: bu, bir saatlıq ölçmədə təxminən 0,2 saniyə deməkdir. Bələdçidə təsvir olunan ölçmədə 300-dən çox kvars qol saatının təxminən 70%-i sutkada 1 saniyə və daha yaxşı dəqiqlik göstərib — yəni gündəlik məşq üçün kvars saniyəölçənin öz xətası çox kiçikdir.

Əl ilə ölçmədə ən böyük xəta mənbəyi insanın reaksiya vaxtıdır. NIST bələdçisində təsvir olunan təcrübədə operatorların orta reaksiya xətası adətən 100 millisaniyədən az olub, ən pis halda isə 700 millisaniyəni keçib. Deməli, 100 metr qaçışını əl ilə ölçəndə ekrandakı yüzdə birlər təxminidir, mində birlər isə praktik fayda vermir. Rəsmi yarışlarda buna görə elektron vaxt ölçmə sistemləri işlədilir. Məşqdə nəticələri müqayisə etmək üçün isə eyni şəxsin eyni cihazla ölçməsi daha vacibdir.

İdman üçün seçim meyarları

• Split və lap. Split ümumi vaxtı dayandırmadan aralıq nəticəni qeyd edir, lap isə hər dövrənin vaxtını ayrıca göstərir. Qaçış və üzgüçülük məşqində hər ikisi lazımdır.
• Yaddaş. Sadə modellər bir-iki nəticə, peşəkar taymerlər onlarla və ya yüzlərlə nəticə saxlayır — məsələn, Prayk-dakı WS2019 modeli 100 nəticəlikdir. Qrupla işləyən məşqçi üçün bu, dəftərçəni əvəz edir.
• Düymələr. İri, aydın basılan, yaş və ya əlcəkli əllə də işləyən düymələr seçin; start/stop düyməsi baş barmaq altında olmalıdır.
• Suya davamlılıq. Hovuz kənarında sıçrayan suya davamlılıq kifayətdir; cihazın suya salınmağa davamlı olub-olmadığı qutuda ayrıca yazılır.
• Ekran və batareya. Günəş altında oxunan iri rəqəmlər və asan dəyişdirilən standart batareya.
• Əlavələr. Geri sayma taymeri, temp (metronom) siqnalı, boyun qayışı və zəngli saat məşqçinin işini asanlaşdırır.

Laboratoriya və məktəb üçün nəyə baxmalı?

• Kalibrlənmə. Tədqiqat və keyfiyyət nəzarəti laboratoriyasında ölçmə vasitəsinin kalibrlənməsi və sertifikatı tələb oluna bilər. Belə hallarda cihazı akkreditə olunmuş kalibrləmə laboratoriyasında yoxlatdırın; NIST bələdçisi saniyəölçənlərin etalon vaxt siqnalı ilə necə müqayisə edildiyini ətraflı təsvir edir.
• Geri sayma və siqnal. Reaksiya və inkubasiya vaxtları üçün geri sayan, eyni anda bir neçə prosesi izləyən çoxkanallı taymerlər rahatdır.
• Bərkitmə və gövdə. Maqnit, stend və ya klips, təmizlənən və kimyəvi maddələrə davamlı gövdə.
• Məktəb təcrübələri. Rəqqas və ya sərbəst düşmə kimi təcrübələrdə bir rəqsin vaxtını ölçmək əvəzinə, məsələn, 10 rəqsin ümumi vaxtını ölçüb 10-a bölün: reaksiya xətası 10 dəfə azalır. NIST də reaksiya xətasının təsirini azaltmaq üçün ölçmə intervalını uzatmağı tövsiyə edir.

Məktəb ləvazimatı Məktəb və təhsil üçün mallar, ölçü cihazları isə Ölçmə alətləri bölməsindədir.

Prayk-da saniyəölçən neçəyədir?

Rəqəmlər 22 sentyabr 2026 tarixində Prayk kataloqundan ölçülüb. Saniyəölçən üçün ayrıca bölmə olmadığından elanlar başlıq axtarışı ilə seçilib.

«Saniyəölçən» axtarışı saniyəölçən funksiyası olan saatları və digər cihazları da tutur, ona görə 65 AZN-lik median sırf idman saniyəölçəninin qiyməti deyil: sadə modellər nümunələrdəki kimi onlarla manat və daha ucuzdur. 28 elandan 27-si Bakıdadır. Satıcılar elanda «saniyəölçən» sözünü işlədir, «sekundomer» ilə axtarış nəticə vermir — alıcı kimi hər iki sözü sınayın, satıcı kimi isə başlıqda hər ikisini yazın. Saniyəölçən funksiyalı saatlar Qol saatları və Ağıllı saatlar, idman ləvazimatı Fitness aksesuarları bölməsindədir. Lazım olan model hələ yoxdursa, axtarışı yadda saxlayın — yeni elan düşən kimi xəbər alacaqsınız.

Saniyəölçən, smartfon, yoxsa idman saatı?

Smartfon tətbiqi pulsuzdur və fərdi məşq üçün kifayətdir, amma ekran kilidi, sensor ekranın gecikməsi və zənglər məşqçini yayındırır, hovuz kənarında isə telefon risk altındadır. İdman saatı öz məşqinizi ölçmək üçün rahatdır, başqasını ölçmək üçün isə ayrıca saniyəölçənin fiziki düyməsi daha etibarlıdır. Laboratoriyada kalibrlənmiş ayrıca cihaz lazımdır: telefonun kalibrlənmə sənədi olmur.

Tez-tez verilən suallar

Saniyəölçən ilə taymer arasında fərq nədir?

Saniyəölçən sıfırdan yuxarı sayır və keçən vaxtı göstərir; taymer isə verilən vaxtdan sıfıra qədər geri sayır və siqnal verir. Əksər rəqəmsal modellərdə hər iki funksiya olur.

0,01 və 0,001 saniyəlik saniyəölçən arasında fərq varmı?

Bu, ekranın həll qabiliyyətidir, ölçmənin dəqiqliyi deyil. Əl ilə start və stopda insanın reaksiya xətası NIST təcrübəsində orta hesabla adətən 0,1 saniyədən az olub, amma ən pis halda 0,7 saniyəni keçib. Ona görə əl ilə ölçmə üçün 0,01 s kifayətdir; 0,001 s yalnız elektron start və finiş sensorları ilə mənalıdır.

Split və lap nədir?

Split ümumi vaxt işləməyə davam edərkən aralıq nəticəni qeyd edir (məsələn, 400 metrin hər 100 metri). Lap isə hər dövrənin vaxtını ayrıca göstərir. Hər ikisi qaçış və üzgüçülük məşqində sürətin paylanmasını görməyə kömək edir.

Saniyəölçənin dəqiqliyini evdə necə yoxlamaq olar?

Saniyəölçəni dəqiq vaxt mənbəyi ilə eyni anda başladın və bir neçə saat, yaxşısı bir sutka sonra fərqə baxın; interval uzun olduqca sizin reaksiya xətanız nəticəyə az təsir edir. Alınan fərqi istehsalçının «sutkada ± N saniyə» spesifikasiyası ilə müqayisə edin. Laboratoriya üçün isə akkreditə olunmuş kalibrləmə lazımdır.

Prayk-da saniyəölçən neçəyədir?

22 sentyabr 2026 tarixinə Prayk-da «saniyəölçən» sözü keçən 28 elan var; median qiymət 65 AZN, yarısı 29–121 AZN aralığındadır. Sadə plastik idman saniyəölçənləri 6–10 AZN, 100 nəticə yaddaşlı WS2019 modeli 26,8 AZN-ə təklif olunur.

Üzgüçülük məşqi üçün hansı saniyəölçən lazımdır?

Su sıçrayışına davamlı gövdə, iri və yaş əllə basılan düymələr, çoxdövrəli (lap) yaddaş və boyun qayışı olan model seçin. Suya salınmağa davamlılıq ayrıca göstərici olduğu üçün bunu cihazın qutusunda və ya təlimatında yoxlayın.

Mənbə və metodologiya

Elan sayları və qiymətlər Prayk-ın açıq kataloq API-sindən 22 sentyabr 2026 tarixində götürülüb: bütün kataloqda «saniyəölçən», «sekundomer», «sekundometr», «stopwatch» və «taymer» başlıq axtarışları, həmçinin «Ölçmə alətləri» bölməsi (216 elanın hamısı). Median və aralıq (25–75-ci faizlər) yalnız AZN ilə qiymət yazılmış elanlardan hesablanıb. Həll qabiliyyəti, dəqiqlik normaları və reaksiya vaxtı haqqında məlumat bu rəsmi bələdçidən götürülüb: NIST Special Publication 960-12 — Stopwatch and Timer Calibrations (2009). Konkret modelin dəqiqliyini istehsalçının texniki sənədindən yoxlayın.