Saxta zərgərlik: alıcı nəyi yoxlamalıdır — damğa, əyar, sertifikat və elan qaydaları

Qızılın investisiya aləti kimi dəyəri artdıqca bu sahədə fırıldaqçılıq riskləri də yüksəlir. navigator.az-ın «Kaspi» qəzetinə istinadən dərc etdiyi materialda mütəxəssislər alıcının nəyi yoxlaya biləcəyini izah edir.

Mütəxəssislər nə məsləhət görür

Dövlət əyar damğası. «Azərbaycan Zərgərlər Assosiasiyası»nın İdarə Heyəti sədrinin müavini Rövşən Əmircanova görə, qanuna əsasən ölkədə istehsal olunan və satışa çıxarılan zərgərlik məmulatları dövlət əyar damğası ilə damğalanmalıdır — məmulatda damğanın olması əsas şərtlərdən biridir.
Standart əyarlar. Qızıl üçün müəyyən edilmiş standart əyarlar 375, 500, 583, 585, 750, 958 və 999-dur. Göstərilən əyar bu siyahıya düşmürsə, bu, ilk şübhə siqnalıdır.
Zahiri baxışla müəyyən etmək mümkün deyil. Peşəkar yoxlamada rentgen-flüoresans analizi (XRF), zərurət olduqda kupelyasiya (od sınağı), bəzən ICP-OES və AAS kimi laborator üsullar tətbiq olunur.
Sənəd və qəbz. Qiymətli daş varsa, daşın növü, çəkisi və xüsusiyyətlərini təsdiqləyən ekspertiza sənədi/sertifikat tələb olunmalıdır; qəbzin verilməsi, dəyişdirmə və geri qaytarma şərtlərinin əvvəlcədən izah olunması vacibdir.
Ən çox rast gəlinən sxem — aşağı əyarlı məmulatın yüksək əyarlı kimi təqdim olunması, həmçinin çəki və daşlar barədə yanlış məlumatlandırma.

Qızıl işi ilə məşğul olan Aynurə Qələndərova əlavə edir ki, qızılın qiyməti dünya bazarında hər gün dəyişdiyi üçün alışdan əvvəl fərqli mənbələrdən müqayisə aparmaq həm cari dəyəri düzgün qiymətləndirməyə, həm də riski azaltmağa kömək edir; şübhə yaranarsa, məhsulu lazer aparatı olan yerlərdə yoxlatmaq mümkündür.

Elan üzərindən alışda əlavə qaydalar

Materialda ən riskli seqment kimi məhz mənşəyi, qəbzi, əyar təsdiqi və sertifikatı aydın olmayan satışlar göstərilir. Prayk-da açar sözlərə görə qızıl və zərgərlik məmulatı ilə bağlı 2 384 dərc olunmuş elan var (12 sentyabr 2026), və eyni qaydalar burada da işləyir:

Şəkil tələb edin — damğanın və əyar rəqəminin yaxın planda fotosu ən sadə ilkin filtridir.
Qiyməti müqayisə edin — bazar ortalamasından kəskin ucuz təklif ən çox rast gəlinən tələdir; «Mallar» bölməsində oxşar elanlara baxın.
Görüşü təhlükəsiz yerdə qurun, mümkünsə yoxlama imkanı olan məntəqədə; beh və ya avans köçürməyin.
Yazışmanı saxlayın — hesab təhlükəsizliyi qaydaları və satıcı nişanları qərar verməyə kömək edir.

Mənbə: navigator.az, 19 aprel 2026.